ഐഡിബിഐ ബാങ്കിലെ സർക്കാരിന്റെയും എൽഐസിയുടെയും ഓഹരികൾ വിറ്റഴിക്കാനുള്ള സാമ്പത്തിക കാര്യ മന്ത്രിസഭാ സമിതിയുടെ (CCEA) ഒക്ടോബർ 14-ലെ തീരുമാനം ഒരു സ്വതന്ത്ര അന്വേഷണം പൂർത്തിയാകുന്നത് വരെ നിർത്തിവെക്കണമെന്ന് മുൻ കേന്ദ്ര സർക്കാർ സെക്രട്ടറി ഇ.എ.എസ് ശർമ്മ ആവശ്യപ്പെട്ടു.

അന്വേഷണത്തിന്റെ കണ്ടെത്തലുകൾ പാർലമെന്റിൽ അവതരിപ്പിക്കണമെന്നും ശർമ്മ ധനമന്ത്രി നിർമ്മല സീതാരാമന് അയച്ച ഏറ്റവും പുതിയ കത്തിൽ വ്യക്തമാക്കി. ഈ തീരുമാനം നിയമപരമായ നിരവധി പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുമെന്നും ഐഡിബിഐയുടെ ആസ്തികളെ വിലകുറച്ച് കാണുന്നതായും സർക്കാർ നൽകിയ ഉറപ്പുകളുടെ ലംഘനമാണെന്നും ശർമ്മ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ഓഹരി വിറ്റഴിക്കലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് താൻ മുൻപ് ഓഗസ്റ്റ് 4-ന് അയച്ച കത്തിൽ "അത്യന്തം അതാര്യവും മത്സരാധിഷ്ഠിതമല്ലാത്തതുമായ സാഹചര്യം" ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഐഡിബിഐയുടെ ഓഹരി വിറ്റഴിക്കലിനായി "ഫെയർഫാക്സ് ഫിനാൻഷ്യൽ ഹോൾഡിംഗ്സ് ലിമിറ്റഡിന്റെ മാതൃസ്ഥാപനമായ മെസേഴ്സ് 10955230 കാനഡ ഇങ്കിനെ" തന്ത്രപരമായ വാങ്ങുന്നവരായി സിസിഇഎ അംഗീകരിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഐഡിബിഐ ബാങ്ക് ലിമിറ്റഡിന്റെ 60.72% ഓഹരി ഏറ്റെടുക്കുന്നതിനായി 52,878 കോടി രൂപയാണ് നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ളത്.

ഇതിൽ സർക്കാരിന്റെ 30.48% ഓഹരിയും എൽഐസിയുടെ 30.24% ഓഹരിയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇത് "ഒരു തുച്ഛമായ തുക" ആണെന്ന് ശർമ്മ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. എൽഐസിയുടെ ഓഹരികൾ അതിന്റെ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് പോളിസി ഉടമകളുടെ ഫണ്ടുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് നേടിയത്. ഈ കുറഞ്ഞ വിലയ്ക്ക് 60.72% ഓഹരി വിറ്റഴിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് സർക്കാരും എൽഐസിയും കൂടുതൽ വിവേകം കാണിക്കേണ്ടിയിരുന്നു.

ഐഡിബിഐക്ക് രാജ്യത്തുടനീളം വളരെയധികം വിലപിടിപ്പുള്ള ഭൂമി ആസ്തികളുണ്ടെന്നും അവ 1894-ലെ ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കൽ നിയമപ്രകാരം "പൊതു ആവശ്യത്തിനായി" നേടിയെടുത്തതാണെന്നും ശർമ്മ ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. ഐഡിബിഐ ഒരു സ്വകാര്യ കമ്പനിയുടെ കൈകളിലേക്ക് മാറിയാൽ ഈ ഭൂമി സർക്കാരിന് തിരികെ ലഭിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ, ഈ കൈമാറ്റം നിയമപരമായ വ്യവസ്ഥകളുടെ ലംഘനമായി മാറും. ലേല രേഖകളിൽ ഈ വിഷയം പരാമർശിച്ചിട്ടില്ലെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

കൂടാതെ, ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഡെവലപ്‌മെന്റ് ബാങ്ക് (സ്ഥാപനം കൈമാറുകയും റദ്ദാക്കുകയും ചെയ്യൽ) നിയമം, 2003-ലെ സെക്ഷൻ 5(1) പ്രകാരം ഐഡിബിഐ ജീവനക്കാരുടെ സേവന വ്യവസ്ഥകളിൽ ഒരു സാഹചര്യത്തിലും മാറ്റം വരുത്താൻ പാടില്ല. ഓഹരി വിറ്റഴിക്കൽ വ്യവസ്ഥകൾ ഈ നിയമം ലംഘിക്കുന്നതായി നിക്ഷേപ, പൊതു ആസ്തി വിനിയോഗ വകുപ്പ് (DIPAM) സിസിഇഎയെ അറിയിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്ന് സംശയമുണ്ടെന്ന് ശർമ്മ പറഞ്ഞു. 2021–22 മുതൽ അഞ്ച് വർഷത്തിനിടെ ഐഡിബിഐ 48,151 കോടി രൂപയുടെ പ്രവർത്തന ലാഭം നേടിയിട്ടുണ്ട്.

ഒരു വർഷം കൂടി കാത്തിരുന്നെങ്കിൽ ഓഹരി വിറ്റഴിക്കലിലൂടെ ലഭിക്കുന്നതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ലാഭം ഐഡിബിഐക്ക് നേടാമായിരുന്നു. ഇത് ബാങ്കിന്റെ യഥാർത്ഥ മൂല്യം ഓഹരി വിറ്റഴിക്കൽ വരുമാനത്തേക്കാൾ വളരെ ഉയർന്നതാണെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ധനമന്ത്രാലയവും ഡിഐപിഎഎമ്മും പാർലമെന്റിൽ വിശദീകരണം നൽകേണ്ടി വരുമെന്ന് ശർമ്മ പറഞ്ഞു.

ഓഹരി വിറ്റഴിക്കലിന്റെ ഫലമായി സമൂഹത്തിലെ പിന്നോക്ക വിഭാഗങ്ങളോട് വലിയ അനീതിയാണ് സർക്കാർ കാണിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഓഹരി വിറ്റഴിക്കലിന് മുമ്പ് കേന്ദ്രത്തിനും എൽഐസിക്കും ഐഡിബിഐയുടെ 90% ലധികം ഓഹരികളുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനം എന്ന നിലയിൽ, പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ്ഗ, മറ്റ് പിന്നോക്ക വിഭാഗക്കാർക്ക് ഭരണഘടന അനുശാസിക്കുന്ന സംവരണങ്ങളും ക്ഷേമ തത്വങ്ങളും ഐഡിബിഐയിൽ ലഭ്യമായിരുന്നു.

60.72% ഓഹരി സ്വകാര്യവൽക്കരിക്കുന്നതോടെ ഈ ആനുകൂല്യങ്ങൾ ഇല്ലാതാവുകയും പിന്നോക്ക വിഭാഗക്കാർക്ക് തൊഴിലവസരങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യും. ഇത് നിലവിലുള്ള 9,500 ഓളം ജീവനക്കാർക്കും അനിശ്ചിതത്വം സൃഷ്ടിക്കും. 2026 മാർച്ച് 31 വരെ ഐഡിബിഐയിലെ പൊതു നിക്ഷേപം 3,47,163 കോടി രൂപയായിരുന്നു. ബാങ്കിന്റെ മൊത്തം ബിസിനസ് 6,00,789 കോടി രൂപയായിരുന്നു. പല ചെറുകിട നിക്ഷേപകരും സർക്കാരിന്റെ പിന്തുണയുണ്ടെന്ന് കരുതിയാണ് തങ്ങളുടെ കഠിനാധ്വാനം ചെയ്ത സമ്പാദ്യം ഐഡിബിഐയിൽ നിക്ഷേപിച്ചിരിക്കുന്നത്.

അവരുടെ സമ്മതമില്ലാതെ ഐഡിബിഐയെ സ്വകാര്യവൽക്കരിക്കുന്നത് അവരെ വഞ്ചിക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ്. 2026 ജൂലൈ 14-ന് നാഷണൽ സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിന് നൽകിയ വെളിപ്പെടുത്തലിൽ, ബാങ്കിനോ ഓഹരി ഉടമകൾക്കോ ഡിഐപിഎഎമ്മിന്റെ നിർദ്ദേശത്തെക്കുറിച്ച് അറിയില്ലായിരുന്നു എന്ന് ഐഡിബിഐ വ്യക്തമാക്കി. ഐഡിബിഐയുടെ ചെറുകിട ഓഹരി ഉടമകളെ വിശ്വാസത്തിലെടുക്കേണ്ടതല്ലേ എന്ന് ശർമ്മ ചോദിച്ചു. കാത്തലിക് സിറിയൻ ബാങ്കിൽ ഇതിനകം ഭൂരിപക്ഷം ഓഹരികൾ ഏറ്റെടുത്ത ഫെയർഫാക്സിന് താൽപ്പര്യ സംഘർഷം നേരിടാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നും ശർമ്മ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഫെയർഫാക്സിന്റെ ഏറ്റെടുക്കൽ പ്രഖ്യാപനം അവരുടെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു.