1996 സെപ്റ്റംബർ 23-നാണ് ചെന്നൈയിലെ വസതിയിൽ വിജയലക്ഷ്മി വട്ലപതി എന്ന സിൽക്ക് സ്മിതയെ മരിച്ച നിലയിൽ കണ്ടെത്തിയത്. 35-ാം വയസ്സിലായിരുന്നു അന്ത്യം.

ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ ഏലൂരിനടുത്ത് സാധാരണ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച വിജയലക്ഷ്മിയുടെ സിനിമയിലേക്കുള്ള യാത്ര എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. സാമ്പത്തിക പ്രയാസങ്ങളെ തുടർന്ന് ചെറുപ്പത്തിലേ പഠനം അവസാനിപ്പിച്ച അവർ പിന്നീട് മദ്രാസിലെത്തി സിനിമയിൽ മേക്കപ്പ്, ടച്ച്-അപ്പ് സഹായിയായി ജോലി ചെയ്തു. ചെറിയ വേഷങ്ങളിലൂടെയാണ് അഭിനയരംഗത്തേക്ക് കടന്നത്. സംവിധായകൻ ആന്റണി ഈസ്റ്റ്മാന്റെ ‘ഇണയെ തേടി’യിലൂടെയാണ് നായികയായി ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടത്. ചിത്രത്തിന് റിലീസ് വൈകിയെങ്കിലും ഈ ചിത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് ‘സ്മിത’ എന്ന പേര് ലഭിച്ചതെന്ന് രേഖകളുണ്ട്.

തമിഴ് സിനിമയിലെ ‘വണ്ടിച്ചക്രം’ ആയിരുന്നു ജീവിതം മാറ്റിമറിച്ച വഴിത്തിരിവ്. ചിത്രത്തിൽ ‘സിൽക്ക്’ എന്ന കഥാപാത്രത്തെയാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. ആ കഥാപാത്രത്തിന്റെ പേര് പിന്നീട് സ്വന്തം പേരിന്റെ ഭാഗമായി മാറി — വിജയലക്ഷ്മി ‘സിൽക്ക് സ്മിത’യായി. ചിത്രത്തിന്റെ വിജയത്തോടെ ഗ്ലാമർ വേഷങ്ങളിലേക്കുള്ള അവസരങ്ങൾ തുടർച്ചയായി എത്തി. നൃത്തച്ചുവടുകൾക്കും സ്ക്രീൻ സാന്നിധ്യത്തിനും പ്രത്യേക വിപണിമൂല്യം ലഭിച്ചതോടെ വിതരണക്കാർ പോലും സിനിമകളിൽ സിൽക്ക് സ്മിതയുടെ സാന്നിധ്യം ആവശ്യപ്പെടുന്ന കാലമുണ്ടായി.

തമിഴ്, മലയാളം, തെലുങ്ക്, കന്നഡ, ഹിന്ദി തുടങ്ങി വിവിധ ഭാഷകളിലായി 17–18 വർഷം നീണ്ട കരിയറിൽ 450-ലേറെ ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചതായാണ് നിരവധി രേഖകൾ പറയുന്നത്. ഒരുകാലത്ത് ഒരേ ദിവസം ഒന്നിലധികം ചിത്രങ്ങളുടെ ഷൂട്ടിങ്ങിൽ പങ്കെടുക്കേണ്ടത്ര തിരക്കേറിയ താരമായിരുന്നു അവർ. ചില റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം ഒരു നൃത്തചിത്രീകരണത്തിന് ലഭിച്ചിരുന്ന പ്രതിഫലം അക്കാലത്തെ നായികമാരുടെ പ്രതിഫലത്തേക്കാൾ കൂടുതലായിരുന്നു.

എന്നാൽ ഈ വലിയ ജനപ്രീതി സ്മിതയ്ക്ക് മറ്റൊരു തടവറയും തീർത്തു. ഗ്ലാമർ താരമെന്ന ഇമേജിൽ അവർ കുടുങ്ങി. അഭിനയശേഷി തെളിയിക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചപ്പോഴൊക്കെ അവർ കഴിവ് പുറത്തെടുത്തു. ‘മൂന്നാം പിറൈ’, ‘അലൈകൾ ഒയിവതില്ലൈ’ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ വേഷങ്ങൾ അതിന് ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. മലയാളത്തിൽ ‘അഥർവം’, ‘സ്ഫടികം’ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ കഥാപാത്രങ്ങളും സിൽക്ക് സ്മിതയുടെ അഭിനയശേഷിയുടെ മറ്റൊരു വശം പ്രേക്ഷകർക്ക് മുന്നിലെത്തിച്ചു.

ഒരു കഥാപാത്ര നടിയാകണമെന്നായിരുന്നു ആഗ്രഹം” എന്ന നിലപാട് സ്മിത പഴയ അഭിമുഖങ്ങളിൽ പങ്കുവെച്ചതായി പിന്നീട് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു. ലഭിച്ച അവസരങ്ങളെ നിരസിക്കാനാകാത്ത സാഹചര്യമാണ് തന്നെ കൂടുതൽ ഗ്ലാമർ വേഷങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ചതെന്നും അവർ പറഞ്ഞിരുന്നു. അതേസമയം, താൻ ചെയ്ത കഥാപാത്രങ്ങളെക്കുറിച്ച് ലജ്ജയില്ലെന്നും അവയാണ് തന്റെ ജീവിതം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോയതെന്നും അവർ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.

സിനിമയിൽ നിന്ന് സമ്പാദിച്ച പണം ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മാണരംഗത്തേക്കും സ്മിത കടന്നു. എന്നാൽ നിർമാണശ്രമങ്ങൾ സാമ്പത്തികമായി തിരിച്ചടിയായി. ചില റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം സിനിമാ നിർമ്മാണത്തിലെ നഷ്ടങ്ങൾ അവരുടെ സാമ്പത്തിക നിലയെ ഗുരുതരമായി ബാധിച്ചു. വ്യക്തിജീവിതത്തിലെ പ്രശ്നങ്ങളും കരിയറിലെ മാറ്റങ്ങളും ഇതിനൊപ്പം ചേർന്നതായി വിവിധ ജീവചരിത്ര രേഖകൾ പറയുന്നു.

1996 സെപ്റ്റംബർ 23-ന് സ്മിതയെ ചെന്നൈയിലെ വീട്ടിൽ മരിച്ച നിലയിൽ കണ്ടെത്തുകയായിരുന്നു. മരണം ആത്മഹത്യയായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും, അതിലേക്ക് നയിച്ച യഥാർഥ കാരണങ്ങളെക്കുറിച്ച് വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറവും പലതരത്തിലുള്ള വാദങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു. പൊലീസ് കണ്ടെത്തിയതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട കുറിപ്പ് വ്യക്തമായി വായിച്ചെടുക്കാനായില്ലെന്ന വിവരങ്ങളും പുറത്തുവന്നിട്ടുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ സിൽക്ക് സ്മിതയുടെ അവസാന നാളുകൾ ഇന്നും ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

വെള്ളിത്തിരയിൽ മറ്റുള്ളവർ തീർത്ത ‘സിൽക്ക്’ എന്ന പ്രതിച്ഛായയ്ക്കപ്പുറം സ്വന്തം അഭിനയശേഷിയെ തിരിച്ചറിയപ്പെടാൻ ആഗ്രഹിച്ച ഒരു കലാകാരിയായിരുന്നു വിജയലക്ഷ്മി. വളരെ ചെറിയ കാലയളവിൽ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സിനിമയിൽ സൃഷ്ടിച്ച സ്വാധീനം, മരണത്തിന് മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിട്ടിട്ടും മായാത്തതാണ്. സിനിമയുടെ ഗ്ലാമർ വെളിച്ചത്തിൽ തിളങ്ങിയ സിൽക്ക് സ്മിതയുടെ ഓർമ്മ, ആ വെളിച്ചത്തിനപ്പുറം ഒരു മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ സങ്കീർണതകളും ഓർമിപ്പിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നത്.